Gedragsstijlen in de klas herkennen en benutten

Geef een klas dezelfde opdracht en je krijgt geen dertig identieke reacties. Sommigen beginnen meteen, anderen vragen eerst door, weer anderen kijken eerst wat de rest doet. Dat verschil zit niet in motivatie of intelligentie. Het zit in gedragsstijl: de manier waarop iemand van nature reageert op een taak, op verandering en op andere mensen.

Wat een gedragsstijl wél en niet is

Een gedragsstijl is geen etiket en geen vaste eigenschap. Het is een voorkeur die zich onder druk sterker toont: bij een deadline, bij een nieuwe samenstelling van een projectgroep, bij een onverwachte verandering in het rooster. Een student die normaal meewerkt, kan onder tijdsdruk ineens dominant sturen of juist stilvallen. Dat patroon herkennen is waardevoller dan een eenmalige uitslag.

Waarom dit voor klassenmanagement uitmaakt

Als docent kun je dat patroon ombuigen zodra je het ziet: door groepjes bewust te mengen, door instructies aan te passen aan wie er voor je zit, en door expliciet te benoemen dat verschil in aanpak geen probleem is maar een gegeven.

Het model dat hierbij het meest gebruikt wordt: DISC

Er bestaan meerdere modellen om gedragsstijlen te beschrijven; in het onderwijs is DISC het meest ingeburgerd omdat het compact is en zonder voorkennis uit te leggen aan een klas. Het onderscheidt vier stijlen: Dominant, Invloedrijk, Stabiel en Consciëntieus. Elke stijl heeft een eigen manier van reageren op instructie, op groepswerk en op verandering.

Van herkennen naar een klasbeeld

Individueel herkennen is een eerste stap. Waardevoller is het om te weten hoe de gedragsstijlen in je hele klas verdeeld zijn: een klas met veel Dominante en Invloedrijke leerlingen vraagt om andere sturing dan een klas met vooral Stabiele en Consciëntieuze leerlingen. Een klasrapport maakt dat patroon in één beeld zichtbaar, zonder dat leerlingen een account nodig hebben of dat er persoonsgegevens worden opgeslagen.