- Beoogd gebruik
- Beroepsinteresses verkennen en praktijkervaring plannen
- Inhoudelijke basis
- Holland RIASEC
- Onderzoeksbasis
- Onderzoeksbasis voor het raamwerk
- Eigen vragenlijst
- Inhoudelijk uitgewerkt; niet onafhankelijk gevalideerd
Onze inhoudelijke opbouw
Onze vragenlijst bevat 42 eigen stellingen, zeven per interessegebied: realistisch, onderzoekend, artistiek, sociaal, ondernemend en conventioneel. De antwoordscore loopt van nul tot zes. Per gebied drukken we de som uit ten opzichte van het maximum van 42 punten.
De vragen, eenvoudigere formuleringen en opleidingsvoorbeelden zijn een eigen uitwerking. ClassPilot neemt niet de officiële O*NET Interest Profiler af. De huidige opleidingsvoorbeelden richten zich vooral op het mbo; vul ze voor hbo-gebruik aan met passende beroepsrollen en opleidingen.
Wat onderzoek ondersteunt
De technische handleiding van de O*NET Interest Profiler beschrijft het RIASEC-raamwerk en onderzoek naar de eigen instrumenten voor onderwijs- en loopbaanverkenning. Er zijn verschillende versies onderzocht met scholieren, studenten en volwassenen. Deze grotendeels Amerikaanse onderzoeksbasis is geen validatie van onze Nederlandse vragenlijst. Rounds, Hoff en Lewis, red. (2021), O*NET Interest Profiler Manual.
Een meta-analyse van Nye en collega’s vond verbanden tussen beroepsinteresses, prestaties en volhouden in onderwijs en werk. Aansluiting tussen persoon en omgeving was relevanter dan interesse alleen. Deze groepsverbanden tonen geen causaal voordeel van een klassikale vragenlijst en voorspellen geen individueel studiesucces. Nye en collega’s (2012), Vocational interests and performance.
Van onderzoek naar de klas
Onze didactische keuze is om een interesseprofiel te laten uitmonden in werkexploratie: een activiteit proberen, iemand uit het werkveld spreken of een opleiding bezoeken. De leerling vergelijkt vervolgens verwachting en ervaring. Het profiel levert onderzoeksvragen, terwijl de praktijk nieuwe informatie toevoegt. De effectiviteit van deze ClassPilot-route is niet afzonderlijk onderzocht.
Vmbo, mbo en hbo
Dit zijn lesvoorstellen van ClassPilot. Ze tonen hoe je de inhoud kunt aanpassen aan een context; ze zijn geen afzonderlijk onderzochte effecten of validatie voor deze onderwijsniveaus.
Vmbo
Laat de leerling twee aantrekkelijke activiteiten kiezen en daar vragen bij maken voor een open dag of meeloopmoment. Bespreek na afloop welke verwachtingen wel en niet klopten.
Mbo
Leg het interesseprofiel naast een BPV-week. Welke werkzaamheden spraken aan? Welke minder? Laat de student één nog onbekende taak bespreken met de praktijkbegeleider.
Hbo
Koppel interesses aan taken binnen een project, minor of beroepsrol. Laat studenten ook minder bekende mogelijkheden onderzoeken en toelatingseisen en ervaringen apart meenemen.
Stem taal, voorbeelden en begeleiding af op de individuele deelnemer. Laat de uitslag niet bepalen welke steun of uitdaging iemand krijgt. Een jongere of anderstalige deelnemer kan extra uitleg nodig hebben; die aanpassing maakt de vragenlijst niet automatisch gevalideerd.
Een werkvorm
- Laat studenten individueel invullen en twee interessante activiteiten noteren.
- Vraag wat zij al over die activiteiten weten en waar dat beeld vandaan komt.
- Laat ieder een praktijkvraag kiezen die het profiel nog niet kan beantwoorden.
- Plan een kleine verkenning, zoals een gesprek, observatie of proefopdracht.
- Bespreek wat de verkenning toevoegt aan het eerste interessebeeld.
Laat deelnemers zelf kiezen wat zij delen. Bespreek gevoelige voorbeelden individueel, maak geen openbare ranglijst van scores en laat ruimte om een profiel tegen te spreken. Koppel een klasbeeld aan observaties en gesprekken, voordat je een onderwijskeuze maakt.
De uitslag gebruiken
Wat je kunt bespreken
- De scores beschrijven hoe aantrekkelijk de bevraagde activiteiten op dat moment worden gevonden.
- Het patroon kan aanleiding zijn om aanvullende opleidingen of werkzaamheden te onderzoeken.
Welke conclusies niet volgen
- Interesse is geen capaciteit, toelatingsadvies of bewijs van beroepsgeschiktheid.
- Een laag gebied sluit een opleiding niet uit. Een hoog percentage is geen kans op studiesucces.
- Kies geen opleiding uitsluitend op basis van het hoogste gebied of de getoonde voorbeelden.
Wat nog onderzocht moet worden
De onderzoeksresultaten voor O*NET zijn niet overdraagbaar naar onze eigen items, vertalingen of opleidingskoppelingen. Daarvoor is eigen onderzoek nodig naar interpretatie, betrouwbaarheid en het beoogde gebruik in Nederlandse onderwijscontexten.
Voor deze eigen vragenlijst is geen onafhankelijke validatie voor vmbo, mbo of hbo beschikbaar. Ook het effect van onze combinatie van test, gesprek en werkvorm is niet aangetoond. Een percentage is geen bevolkingsnorm. Gebruik de uitslag niet voor diagnose, selectie of beoordeling van geschiktheid.
Bronnen en reikwijdte
De bronbeschrijvingen maken zichtbaar welk deel van onze redenering wordt ondersteund. Onderzoek aan een ander instrument of in een andere populatie is geen keurmerk voor ClassPilot.
Technische handleiding van de instrumentontwikkelaar. Onderzoekt O*NET-versies en hun relatie met Holland RIASEC. Geen ClassPilot-validatie en geen bewijs voor elk Nederlands onderwijsniveau.
Meta-analyse van 60 studies met verbanden in onderwijs en werk. Ondersteunt relevantie van interesses en aansluiting bij de omgeving. Geen individueel geschiktheidsoordeel of effectonderzoek van onze test.
Lees hoe we theorie, eigen uitwerking en onafhankelijke validatie onderscheiden.