Wat is het Holland-model?
Het RIASEC-model van John Holland helpt je om beter te begrijpen welke beroepen, opleidingen en werkomgevingen bij jouw interesses passen.
Het RIASEC-model van John Holland helpt je om beroepsinteresses van studenten te structureren. Daarmee voer je concretere LOB- en studiekeuzegesprekken.
De basis van Holland
John L. Holland (1919–2008) was een Amerikaanse psycholoog die geloofde dat mensen gelukkiger en succesvoller zijn in een beroep dat aansluit bij hun persoonlijkheid. In 1959 publiceerde hij zijn theoretische model, dat later bekendstond als het Holland-model of RIASEC-model.
Holland stelde dat mensen in te delen zijn in zes beroepstypen: Realistisch, Intellectueel, Artistiek, Sociaal, Ondernemend en Conventioneel. De beginletters vormen het acroniem RIASEC. Hetzelfde geldt voor werkomgevingen: ook die zijn in te delen in dezelfde zes typen.
Hoe beter de match tussen iemands type en zijn of haar werkomgeving, hoe groter de kans op tevredenheid, prestatie en volharding. Dit noemt Holland de congruentie. De test geeft iemand een drielettercombinatie — de Holland-code — die aangeeft welke drie typen het sterkst aanwezig zijn.
Het Holland-model is publiek domein (gepubliceerd in 1959). De ClassPilot-test is gebaseerd op dit model, maar de vragen, omschrijvingen en SLB-tips zijn origineel ontwikkeld door Levelwise.
De 6 RIASEC-typen
Ieder type beschrijft een cluster van interesses, waarden en gedragskenmerken. De meeste mensen herkennen zich in twee of drie typen.
Type R
Realistisch
Werkt graag met handen, gereedschap of machines. Houdt van concrete, praktische taken waarbij je iets zichtbaars maakt of repareert. Staat nuchter in het leven en prefereert doen boven praten.
Praktisch · Technisch · Nuchter · Fysiek actief
Technicus, loodgieter, automonteur, boer, bouwvakker
Type I
Intellectueel
Houdt van onderzoeken, analyseren en begrijpen hoe dingen werken. Nieuwsgierig en analytisch van aard. Werkt het liefst zelfstandig en methodisch aan complexe vraagstukken.
Analytisch · Nieuwsgierig · Nauwkeurig · Zelfstandig
Laborant, ICT-er, wetenschapper, apothekersassistent
Type A
Artistiek
Creatief en expressief van aard. Houdt van vrij werken, experimenteren en iets nieuws bedenken. Vaste structuren zijn beperkend. Wil zijn of haar eigen stempel drukken.
Creatief · Origineel · Expressief · Flexibel
Grafisch ontwerper, muzikant, journalist, acteur, stylist
Type S
Sociaal
Haalt energie uit contact met anderen. Helpen, begeleiden, lesgeven of verzorgen — dat is de kern. Empathisch en geduldig van aard. Werkt het liefst in een omgeving waar hij of zij iets voor mensen kan betekenen.
Empathisch · Behulpzaam · Geduldig · Betrokken
Verzorgende, pedagogisch medewerker, leraar, coach
Type E
Ondernemend
Houdt van overtuigen, leiden en initiatief nemen. Ambitieus en doelgericht. Verkopen, organiseren, beïnvloeden — dat zijn de kernkrachten. Wil impact maken en resultaten zien.
Ambitieus · Overtuigend · Energiek · Besluitvaardig
Manager, ondernemer, verkoper, eventorganisator
Type C
Conventioneel
Houdt van structuur, orde en nauwkeurigheid. Werkt graag met data, systemen en duidelijke procedures. Betrouwbaar en consistent. Houdt van taken waarbij precies duidelijk is wat er verwacht wordt.
Nauwkeurig · Geordend · Betrouwbaar · Systematisch
Administrateur, financieel medewerker, logistiek planner
Het hexagonmodel
Holland plaatste de zes typen in een hexagoon (zeshoek). Typen die naast elkaar staan in de zeshoek lijken het meest op elkaar; typen tegenover elkaar zijn het meest verschillend.
R — Realistisch
Buren: Intellectueel (I) en Conventioneel (C). Tegenover: Sociaal (S).
I — Intellectueel
Buren: Realistisch (R) en Artistiek (A). Tegenover: Ondernemend (E).
A — Artistiek
Buren: Intellectueel (I) en Sociaal (S). Tegenover: Conventioneel (C).
S — Sociaal
Buren: Artistiek (A) en Ondernemend (E). Tegenover: Realistisch (R).
E — Ondernemend
Buren: Sociaal (S) en Conventioneel (C). Tegenover: Intellectueel (I).
C — Conventioneel
Buren: Ondernemend (E) en Realistisch (R). Tegenover: Artistiek (A).
Wat kun jij hiermee?
Het Holland-model helpt je om woorden te geven aan wat je leuk vindt, waar je energie van krijgt en welke richting misschien beter bij je past.
Meer richting
Je krijgt taal voor interesses die je misschien al voelde, maar nog niet goed kon benoemen.
Slimmere keuzes
Je ziet sneller welke opleidingen en beroepsvelden beter aansluiten bij jouw voorkeuren.
Goed gesprek met mentor
Je hebt meteen iets concreets om over te praten in een LOB- of studiekeuzegesprek.
Geen label
Je code zegt niet wat je moet worden, maar geeft een handig vertrekpunt om verder te ontdekken.
Toepassing in het MBO
Het Holland-model is een krachtig instrument voor LOB-gesprekken, mentorgesprekken en studiekeuze. Het helpt studenten om woorden te geven aan wat ze interessant vinden.
Startpunt voor gesprek
Gebruik de uitslag als opening: "Wat herken jij hierin?" Niet als conclusie, maar als spiegel.
Koppel aan richtingen
Elke Holland-code matcht met clusters van MBO-opleidingen. Gebruik dit bij keuzevragen.
Reflectie stimuleren
Laat studenten nadenken: wanneer voelde je je het meest op je plek? Wat deed je toen?
Niet als label
Het model beschrijft interesses, geen capaciteiten of karakter. Wees voorzichtig met te snelle conclusies.
Wetenschappelijke basis
Het Holland-model is een van de meest onderzochte psychologische modellen in de loopbaanpsychologie. Het is opgenomen in standaardwerken zoals de Dictionary of Occupational Titles en ligt ten grondslag aan testen zoals de Self-Directed Search (SDS) en de Strong Interest Inventory.
Onderzoek toont aan dat de correlatie tussen Holland-type en werkplezier significant is, met name wanneer er sprake is van congruentie tussen persoonlijkheid en werkomgeving. Toch zijn er ook kritieken: het model houdt weinig rekening met culturele achtergrond, genderpatronen en sociale mobiliteit.
ClassPilot gebruikt het model als gespreksinstrument, niet als diagnose. De 42 vragen in de ClassPilot-test zijn origineel ontwikkeld voor gebruik in het MBO en zijn gericht op herkenbare situaties uit het dagelijks leven van studenten en stagiaires.
Geselecteerde literatuur
- Holland, J. L. (1959). A theory of occupational choice. Journal of Counseling Psychology, 6(1), 35–45.
- Holland, J. L. (1997). Making vocational choices: A theory of vocational personalities and work environments (3rd ed.). Psychological Assessment Resources.
- Spokane, A. R., Meir, E. I., & Catalano, M. (2000). Person–environment congruence and Holland's theory: A review and reconsideration. Journal of Vocational Behavior, 57(2), 137–187.
- Nauta, M. M. (2010). The development, evolution, and status of Holland's theory of vocational personalities: Reflections and future directions for counseling psychology. Journal of Counseling Psychology, 57(1), 11–22.
Benieuwd naar jouw code?
Doe de gratis ClassPilot Beroepskeuzetest. Binnen 10 minuten jouw Holland-code, top MBO-opleidingen en een PDF-rapport voor in het SLB-gesprek.
Start de test →