- Beoogd gebruik
- Zelfinzicht verbinden aan studiegedrag en samenwerking
- Inhoudelijke basis
- Vijf doorlopende persoonlijkheidsdimensies
- Onderzoeksbasis
- Onderzoeksbasis voor het model
- Eigen vragenlijst
- Inhoudelijk uitgewerkt; niet onafhankelijk gevalideerd
Onze inhoudelijke opbouw
ClassPilot bevat twintig eigen stellingen, vier per dimensie: openheid, consciëntieusheid, extraversie, vriendelijkheid en emotionele gevoeligheid (neuroticisme). Iedere stelling heeft zeven antwoordposities van nul tot zes, een eenvoudiger formulering en een concreet voorbeeld.
Een dimensie krijgt maximaal 24 punten. Het percentage is een deel van dat maximum, geen vergelijking met leeftijdgenoten. De uitslag toont daarnaast een profiel op basis van de hoogste dimensiescore. Die hoogste schaal vormt geen wetenschappelijk vastgesteld persoonlijkheidstype. De eigen vraagset is geen afname van de BFI of een ander gevalideerd Big Five-instrument.
Wat onderzoek ondersteunt
Een meta-analyse van Meyer en collega’s bundelde onderzoek in basis- en voortgezet onderwijs. Verbanden tussen persoonlijkheidsdimensies en prestaties verschilden per schoolvak en meetmethode. Deze onderzoeksbasis ondersteunt aandacht voor nuances, geen algemene uitspraak over het toekomstig cijfer van een leerling. Meyer en collega’s (2023), Big Five en prestaties in basis- en voortgezet onderwijs.
Poropat analyseerde studies in primair, secundair en tertiair onderwijs. Vooral consciëntieusheid hing samen met prestaties. Dat betreft verbanden tussen personen, geen bewijs dat het veranderen van een testscore prestaties veroorzaakt of dat een Big Five-les betere resultaten oplevert. Poropat (2009), persoonlijkheid en onderwijsprestaties.
Soto en collega’s onderzochten een andere, 44-itemvragenlijst bij deelnemers van tien tot twintig jaar uit de VS en Canada. Bij jongere deelnemers speelden antwoordneigingen sterker mee en waren zelfrapportages gemiddeld minder samenhangend. Dit is reden voor extra zorg bij interpretatie; het valideert geen verkorte Nederlandse ClassPilot-lijst. Soto en collega’s (2008), persoonlijkheidszelfrapportage bij jongeren.
Van onderzoek naar de klas
Wij laten een deelnemer een herkenbare uitspraak én een tegenvoorbeeld kiezen. Daarmee blijft het gesprek gekoppeld aan gedrag in een situatie. De docent kan vragen welke werkwijze bij een concrete taak helpt en daarna de uitvoering bespreken. Deze onderwijsactiviteit is ons ontwerp; effecten ervan in Nederlands vmbo, mbo of hbo zijn niet aangetoond.
Vmbo, mbo en hbo
Dit zijn lesvoorstellen van ClassPilot. Ze tonen hoe je de inhoud kunt aanpassen aan een context; ze zijn geen afzonderlijk onderzochte effecten of validatie voor deze onderwijsniveaus.
Vmbo
Bespreek wanneer een stappenplan helpt bij een praktijkopdracht en wanneer juist meer eigen initiatief nodig is. Laat de leerling één werkafspraak uitproberen.
Mbo
Gebruik een stage-ervaring om nauwkeurigheid of initiatief te bespreken. Zoek ook een moment waarop ander gedrag nodig was, zodat het profiel geen vast label wordt.
Hbo
Laat een projectgroep verschillen in overleg en planning bespreken. Maak concrete afspraken over voorbereiding en feedback en evalueer die na een volgend overleg.
Stem taal, voorbeelden en begeleiding af op de individuele deelnemer. Laat de uitslag niet bepalen welke steun of uitdaging iemand krijgt. Een jongere of anderstalige deelnemer kan extra uitleg nodig hebben; die aanpassing maakt de vragenlijst niet automatisch gevalideerd.
Een werkvorm
- Laat deelnemers één herkenbare uitspraak en één tegenvoorbeeld noteren.
- Vraag bij beide naar een concrete situatie en het zichtbare gedrag.
- Bespreek wat de opdracht vroeg en welke omstandigheden meespeelden.
- Kies één haalbare werkafspraak in plaats van een persoonlijkheid te willen veranderen.
- Evalueer de afspraak met het uitgevoerde werk en feedback, los van de profielscore.
Laat deelnemers zelf kiezen wat zij delen. Bespreek gevoelige voorbeelden individueel, maak geen openbare ranglijst van scores en laat ruimte om een profiel tegen te spreken. Koppel een klasbeeld aan observaties en gesprekken, voordat je een onderwijskeuze maakt.
De uitslag gebruiken
Wat je kunt bespreken
- De scores beschrijven de herkenning in onze eigen uitspraken over gedrag.
- Het gesprek kan verschillen in aanpak bespreekbaar maken en concrete afspraken opleveren.
Welke conclusies niet volgen
- De vragenlijst stelt geen intelligentie, stoornis, geschiktheid of vast type vast.
- Een percentage voorspelt geen cijfers en geeft geen positie ten opzichte van leeftijdgenoten.
- Maak geen vaste groepsrollen of studieadviezen op basis van de hoogste dimensie.
Wat nog onderzocht moet worden
De vijf dimensies hebben een onderzoeksbasis, maar onze eigen twintig items, formuleringen en profielnamen zijn niet onafhankelijk gevalideerd. Onderzoek zou ook antwoordneigingen, begrip bij jongeren en de interpretatie van hoogste-scoreprofielen moeten meenemen.
Voor deze eigen vragenlijst is geen onafhankelijke validatie voor vmbo, mbo of hbo beschikbaar. Ook het effect van onze combinatie van test, gesprek en werkvorm is niet aangetoond. Een percentage is geen bevolkingsnorm. Gebruik de uitslag niet voor diagnose, selectie of beoordeling van geschiktheid.
Bronnen en reikwijdte
De bronbeschrijvingen maken zichtbaar welk deel van onze redenering wordt ondersteund. Onderzoek aan een ander instrument of in een andere populatie is geen keurmerk voor ClassPilot.
Meta-analyse van 78 studies met 110 steekproeven en 500.218 leerlingen. Onderzoekt verbanden met prestaties, geen effect van een Big Five-les of onze vragenlijst.
Meta-analyse met primair, secundair en tertiair onderwijs. Ondersteunt groepsverbanden, geen individuele cijferprognose of causaliteit.
Onderzoek met de 44-item BFI bij 10- tot 20-jarigen in de VS en Canada. Ondersteunt aandacht voor leeftijd en antwoordneigingen; valideert geen Nederlandse verkorte lijst.
Lees hoe we theorie, eigen uitwerking en onafhankelijke validatie onderscheiden.